Çeşitli bal arısı (Apis mellifera L.) populasyonlarında RAPD (Rasgele çoğaltılmış polimorfik DNA) Polimorfizmi

YILDIZ, Mehmet Ali; FIRATLI, A. Çetin; BAŞPINAR, Ensar; GENÇER, H. Vasfi; ÖZDİL, Fulya
TÜBİTAK VHAG Proje 2046 103V070, 2006: 1-33
Makale No: 72118
Sorgu Penceresine MAKALE NO’yu yazarak Ayrıntılı Bilgi ve PDF dökümana ulaşmak için tıklayınız

ÖZET
Bu araştırmada, Türkiye’nin farklı bölgelerinden örneklenen bal arısı populasyonlarının genetik yapıları, RAPD (rasgele çoğaltılmış polimorfik DNA} markerleri kullanılarak populasyonlar içi ve popuiasyonlar arası genetik benzerlikler (ya da farklılıklar) tespit edilmiştir. Kümeleme analizinden yararlanılarak bal ansı populasyonlan arasındaki filogenetik ilişkiler belirlenmiştir. Elde edilen bulgular ışığında, gezginci analığın Türkiye bal arısı populasyonlarındaki mevcut genetik çeşitlilik üzerine olası etkileri tartışılmıştır. Araştırmada Türkiye’nin 10 farklı bölgesinden örneklenen toplam 100 kolonide 20 RAPD primeri bakımından toplam 149 lokus (1381 polimorfik) tespit edilerek primer başına ortalama polimorfik lokus sayısı 6,9 (138/20) olarak hesaplanmıştır. Bal arısı populasyoniarındaki genetik varyasyonun ortaya konulması için yararlanılan ve tüm allel frekansları üzerinden hesaplanan ortalama allel sayısı (% =1.926), ortalama etkili allel sayısı (na= 1.568), beklenen ortalama neterozigotiuk (hj =0.235), ortalama heterozigotluk (tf =0.331), Shannon sabiti (Ho =0,493), polimorfik lokus sayısı (np =138) ve polimorfik lokus oranı (Ppoly =%92.62) oldukça yüksek bulunmuştur. Bal arısı populasyonları arasındaki genetik farklılıkların ortaya konulmasında kullanılan genetik farklılaşma katsayısı (%r), 0.2889 olarak hesaplanmıştır. Populasyonlar içi ortalama heterozigotluk (%) 0.2346, toplam heterozigottuk {Kr) ise 0.3299 olarak tahmin edilmiştir. Populasyonları birbirlerinden olan farklılaşmalarını gösteren genetik farklılaşma katsayısından yararlanılarak tespit edilen toplam genetik varyasyonun % 71.111nin populasyonlar içerisinde, geri kalan kısmın (% 28.89) ise populasyonlar arasında olduğu ortaya konulmuştur. Bal arısı populasyonları arasında her generasyon göç eden birey sayısı (gen akışı) Nm ortalama 1.2301 olarak hesaplanmıştır. Populasyonlar arasındaki genetik mesafe (D) değerleri 0,0716 ile 0.2283 arasında hesaplanmıştır. Sonuç olarak, Türkiye bal ansı populasyonlarının kendi içlerinde aynı düzeyde yüksek genetik varyasyon gösterdikleri, çalışılan pulasyonları birbirlerinden önemli ölçüde farklılaştıkları, populasyonlar arasında az sayıda göçün meydana geldiği, populasyonlann orijin aldıkları farklı genotip gruplarına göre sınıflandırılmasının oldukça zor olduğu ve gezginci analığın genetik varyasyonu artırıcı yönde bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler: Apis mellifera; Bal arısı; Ekotip; Genetik varyasyon; RAPD