Balarısı (Apis mellifera L.) kolonilerinde mevsime bağlı hijyenik davranışın belirlenmesi üzerine bir araştırma

Hakan Toy
Yüksek Lisans Tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Anabilim Dalı, 2009, 88 s.
TEZ NO: 339148
Sorgu Penceresine TEZ NO’yu yazarak Ayrıntılı Bilgi ve PDF dökümana ulaşmak için tıklayınız

ÖZET
Bu çalışmada, balarısı (Apis mellifera L.) kolonilerindeki temizleme davranışının mevsime bağlı değişimi incelenmiştir. Ayrıca, bu değişimin koloniler arasındaki varyasyon düzeyi ve koloni ergin işçi arı populasyonu, kuluçka etkinliği, sıcaklık, bal verimi ile olan ilişkileri araştırılmıştır. Çalışmada 90 arı kolonisinin Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos ve Eylül aylarında ölü pupa temizleme davranışları belirlenmiştir. Sıvı nitrojen yöntemi uygulanarak ölü pupa sayımı ilk 24 ve ikinci 24 saatlik sürede yapılmıştır.Kolonilerin pupa temizleme davranışları aylara ve sayım saatine göre farklılık göstermiştir. Koloniler en yüksek ölü pupa temizleme etkinliğini Temmuz ve Eylül aylarında göstermişlerdir. Bu iki ayda ortalama pupa temizleme miktarı sırasıyla 144.30±2.32 ve 146.98±2.62 adet pupa/koloni/48 saat olmuştur. En az pupa temizleme etkinliği ise sırasıyla 126.47±3.42 ve 131.28±3.52 adet pupa/koloni/48 saat ile Mayıs ve Ağustos aylarında belirlenmiştir. İlk 24 saatte ortalama 110.08±1.72 adet pupa/koloni ve % 66.72’si temizlenirken ikinci 24 saatte ise 28.09±0.93 adet pupa/koloni ve % 17.02’si temizlenmiştir (P<0.001). Kolonilerde 48 saatlik süredeki ortalama ölü pupa temizleme miktarı 138.18±1.37 adet pupa/koloni olmuş ve ölü pupanın % 83.75’i temizlenmiştir. Kolonilerin 5 aylık sürede bireysel ölü pupa temizleme düzeyi ise % 56.4 ile % 99.3 arasında değişmiştir.Kolonilerden % 12.2’si % 95 ve üzerinde ölü pupa temizlemiştir. Yüksek temizleme davranışı gösteren koloniler bu davranışlarını 5 ayda da tekrarlamışlardır.Temizleme davranışı ile ergin arı miktarı arasındaki ilişki önemli (P<0.05; r=0.233) ve y=129.51+0.65X olarak bulunmuştur. Ayrıca, temizleme davranışı ile bal ve balmumu verimleri arasındaki ilişki çok önemli (sırasıyla P<0.01; r=0.295, P<0.01; r=0.334) olurken, sıcaklıkla ilişkisi önemsiz (P>0.05; r=-0.031) bulunmuştur.Koloniler mevsim içerisinde herhangi bir stres durumunda (bal hasadı, eşek arısı, arıcı kuşu, yer düzenleme) daha az ölü pupa temizleme etkinliği göstermişlerdir.
Anahtar Kelimeler: Apis mellifera; Balarısı; koloni; mevsim; performans; pupa temizleme; sıvı nitrojen