Kars yöresinde bal arılarında (Apis mellifera) nosemosis’in yaygınlığı

Birkan Topçu
Yüksek Lisans Tezi, Kafkas Üniversitesi / Sağlık Bilimleri Enstitüsü / Parazitoloji (Veterinerlik) Anabilim Dalı, 2003, 48 s.
TEZ NO: 138210
Sorgu Penceresine TEZ NO’yu yazarak Ayrıntılı Bilgi ve PDF dökümana ulaşmak için tıklayınız

ÖZET
Kars Yöresindeki Bal Anlarında Nosemosis’ in Yaygınlığı Türkiye’ de arıcılığın yaygın olarak yapıldığı Kuzey Doğu Anadolu Bölgesinde bulunan Kars ve çevresindeki bal arılarında (Apis mellifera) Nosema apis’ in neden olduğu nosemosis’ in prevalansını saptamak amacıyla araştırma yapılmıştır. Bu amaçla, Kars il merkezi ve bu ile bağlı 7 ilçe olmak üzere toplam 8 ana yerleşim yeri odak olarak belirlenmiştir. Yerleşim yerleri sınırları içinde bulunan ve tesadüfen seçilen 50 arılıktan arı numuneleri alınmıştır. Belirlenen arılıklar Mayıs 2001- Eylül 2002 tarihleri arasında olmak üzere bir kez ziyaret edilmiştir. Arılıklardaki toplam 1892 koloniden rastgele seçilen 343 (% 18.13) arı kovanından arı örnekleri alınmıştır. Alınan arı materyalleri ayrı ayrı olarak poşetler içinde laboratuara getirilmiştir. İlk olarak arı numunelerinin son abdomen halkası bir pens ile çekilerek bağırsaklar dışarı çıkarılmıştır. Bağırsaklar önce makroskobik olarak incelenmiş ve daha sonra bir havanda serum fizyolojik içinde ezilerek %1′ lik safranin ile boyanmıştır. Hazırlanan bu preparatlar Nosema apis sporları yönünden incelenmiştir. Kars yöresinde nosemosis yönünden incelenen 343 bal arısı kovanının 54 (% 15. 74)’ ünde Nosema apis sporları saptanmıştır. Araştırmanın yürütüldüğü 8 ana yerleşim biriminin 7 (% 87. 50)’ si ile örnek alınan arılığın 20 (% 40. 0)’ inin Nosema apis sporları ile bulaşık olduğu belirlenmiştir. Muayene edilen kovan sayıları dikkate alındığında nosemosis’ in yaygınlığı; Kağızman’ da % 28. 0, Selim’ de % 20. 69, Kars Merkez’ de % 18. 56, Susuz’ da % 18. 33, Digor” da % 15. 79, Arpaçay’ da % 13. 04 ve Akyaka’ da % 6. 82 olarak bulunmuşken Sarıkamış ilçesinde enfeksiyona rastlanmamıştır. Ayrıca bir arılıktaki (Susuz-Alçılı-1) iki kolonide klinik olarakda nosemosis tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler: Nosema apis, yaygınlık, bal arısı, hastalık