Türkiye’de üretilen bazı balların yapısal özelliklerinin gıda güvenliği bakımından araştırılması

Aziz Gül
Doktora Tezi, Mustafa Kemal Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Ziraat Bölümü / Zootekni Anabilim Dalı, 2008, 251 s.
TEZ NO: 232192
Sorgu Penceresine TEZ NO’yu yazarak Ayrıntılı Bilgi ve PDF dökümana ulaşmak için tıklayınız

ÖZET
Bu çalışmada Türkiye genelinden 200 arıcıdan alınan 600 ve marketlerden 10 tane özel firmaya ait bal örnekleri alınarak biyokimyasal, mineral madde, antibiyotik, pestisit ve naftalin kalıntıları ile balların polen içerikleri analiz edilmiştir. Biyokimyasal bileşenlerle ilgili veriler Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliği, AB ve Kodeks standartlarıyla karşılaştırılmıştır.Biyokimyasal analizler sonucunda ortalama kül (% 0.30±0.04), nem (% 19.11±0.10), pH (3.59±0.03), asitlik (28.19±0.98 meq kg-1), diyastaz (22.81±1.04), HMF (8.44±0.76 mg kg-1), elektriksel iletkenlik (0.67±0.07 mS cm-1), protein (% 0.41±0.03), fruktoz (% 39.54±0.73), glikoz (% 32.19±0.71), invert şeker (% 71.67±1.22) ve sakaroz (% 2.24±0.63) değerleri tespit edilmiştir.Yapılan mineral madde analizleri sonucunda ise analizleri yapılan Al (0.83±0.19 ppm), Ba (0.16±0.01 ppm), Ca (74.74±3.61 ppm), Cd (0.00±0.00 ppm), Cr (0.03±0.02 ppm), Cu (0.24±0.09 ppm), Fe (3.00±0.49 ppm), K (534.86±12.58 ppm), Mg (22.87±1.95 ppm), Mn (1.27±0.05 ppm), Na (24.21±3.05 ppm), Ni (0.32±0.04 ppm), P (50.55±1.07 ppm), Pb (0.29±0.0 ppm) ve Zn (1.53±0.20 ppm) elementlerinin değerleri tespit edilmiştir.Türkiye genelinde toplanan tüm bal örneklerinde yapılan antibiyotik analizlerinde % 29.5 oranında sülfonamid, % 3.3 oranında tetracycline, % 11.9 oranında streptomycine kalıntıları içerdiği belirlenmiştir. Pestisit kalıntı analizleri sonucunda ise Türkiye geneli amitraz kalıntı miktarı % 4.7, coumaphos kalıntı miktarı ise % 1.4 olarak tespit edilmiştir. Naftalin kalıntı analizlerinde sonuçlarına göre Ege bölgesinde 4, Doğu Anadolu ve İç Anadolu Bölgelerinden alınan birer örnekte naftalin kalıntısına rastlanmıştır.Bunların yanında toplanan bal örneklerinin temsil ettiği bal çeşidini belirlemek amacıyla polen analizleri yapılarak ballara kaynak teşkil eden dominant nektarlı bitkiler belirlenmiştir. Polen analiz sonucunda Türkiye genelinde alınan örneklerde turunçgiller (Citrus spp.), püren (Erica manipuliflora), pamuk (Gossypium spp.), geven (Astragallus spp.) çam (Pinus nigra), anason (Pimpinella anisum), hayıt (Potentilla tormentilla), okaliptus (eucalyptus spp.), kekik (Thymus vulgaris), yonca (Medicago spp.), adi fiğ (Visia sativa), üçgül (Trifolium spp.), sığır kuyruğu (Verbascum spp.), ayçiçeği (Helianthus annuus), korunga (Onobrychis sativa), deve dikeni (Carduus hamulosus), kestane (Castane sativa), ormangülü (Rhododendron ponticum), ıhlamur (Tilia sylvestris), karaçalı (Polygonum bistorta), arı otu (Phacelia tanacetifolia) ve sarı sütleğen (Euphorbia Helioscopia) polenleri dominant polen olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler: Bal analizi; antibiyotik kalıntısı; ağır metal ve mineral maddeler; pestisit kalıntısı; polen analizi