Orta Anadolu bal arısı ekotiplerinin ve bunların çeşitli melezlerinin yapısal ve davranışsal özellikleri üzerinde bir araştırma

H. Vasfi Gençer
Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi / Fen Bilimleri Enstitüsü / Zootekni Anabilim Dalı, 1996, 100 s.
TEZ NO: 47924
Sorgu Penceresine TEZ NO’yu yazarak Ayrıntılı Bilgi ve PDF dökümana ulaşmak için tıklayınız

ÖZET
Orta Anadolu’da 4 farklı yörede 5 anlıktan ve Türkiye Kalkınma Vakfı (TKV ) Damızlık Biriminden sağlanan Anadolu bal ansı ekotiplerinden ( /L m anatoliaca) ve Kafkas ırkından ( A. m. caucasica ) Tşer koloni (6×7 koloni) araştırmanın başlangıç materyali olarak kullanılmıştır. Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi Zootekni Bölümü anlığında ve TKV – Kazan, Entegre Ancılık Tesislerinde yürütülen çalışmada Kırşehir, Beypazan, Çankın, Eskişehir ekotipleri ve Kafkas ırkı kolonilerden alınan 25’er işçi annın 32 morfolojik özelliği saptanmış ve bunlara diskriminant analizi uygulanmıştır. Bu analizde Orta Anadolu ekotipleri ile Kafkas ırkı hem bireysel değerler hem de koloni ortalamalan kullanıldığında uzak iki küme oluşturmuşlardır. Bireysel değerlere göre Orta Anadolu ekotipleri iç içe geçmiş geniş bir küme oluştururken, koloni ortalamalanna göre bunlann ayn birer grup oldukları görülmüştür. Bireylerin % 57.62 ‘si, kolonilerin ise % 97.62 ‘si kendi gruplanna dağılmışlardır. Diskriminant analizi sonuçlanna göre bu gruplardan Kırşehir (Al) ekotipi ve Kafkas (K) ırkı diğerlerinden daha birörnek, Beypazan (A2) ekotipi ise diğerleri kadar birörnek olmamasına karşın deneme alanına en yakın ekotip olması nedeniyle yeni generasyonun oluşturulması için kullanılmıştır. Kırşehir(Al), Beypazarı(A2) ve Kafkas (K) gruplarının her birinden koloni içi varyasyonu en düşük olan birer damızlık koloni seçilmiştir. Bu kolonilerden yetiştirilen ana anlar A1XA1, A2XA2, KXK, A2XK ve KXA2 gruplannı oluşturmak üzere yapay tohumlanmışlardır.Yapay tohumlanmış ana anlar ile oluşturulan bu grupların 1994 yılı Ankara koşullarında koloni gelişimi ( anlı çerçeve sayısı ve kuluçka alanı), uçuş etkinliği, hırçınlık eğilimleri ve bal verimleri belirlenmiştir.Anlı çerçeve sayısı dışında (P < 0.05) diğer koloni gelişim özelliği (kuluçka alanı),uçuş etkinliği ve bal verimi gruplarda farklı bulunmamıştır. Bununla birlikte, melezlerin, özellikle A2XK grubunun, saflardan daha üstün performans gösterdikleri, en düşük performans gösteren grubun ise A2XA2 grubu olduğu saptanmıştır. Hırçınlık eğilimi bakımından grup ortalamaları arası farklar önemlidir (P < 0.01). Gruplar arasında en uysalın KXK, en hırçının A2XA2 grubu olduğu, melezlerin (A2XK, KXA2) bu iki grubun arasında yer aldığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, Türkiye’de bal ansı populasyonlannın zamanla kaybına neden olabilecek göçer arıcılık ve ana an kullanımının yaygınlaşmasına karşın, Orta Anadolu’da hala korumaya ve ıslah etmeye değer özgün bal ansı populasyonlannı bulmak olasıdır.

Anahtar Kelimeler: bal ansı (Apis mellifera ), Orta Anadolu ekotipi ( A^ nv anatoliaca), morfometri, davranış, koloni performansı