Türkiye’de balarısı (Apis mellifera L.) hastalıklarının dağılımı, koloniler üzerindeki etkileri ve entegre kontrol yöntemlerinin uygulanması

KAFTANOĞLU, Osman; KUMOVA, Ulviye; YENİNAR, Halil; ÖZKÖK, Duran
TÜBİTAK VHAG Proje No. 925, 1995: 1-93
Makale No: 43312
Sorgu Penceresine MAKALE NO’yu yazarak Ayrıntılı Bilgi ve PDF dökümana ulaşmak için tıklayınız

ÖZET
Balarısı enfeksiyöz ve parziter hastalıkları ülke çapında yaygınlaşmakta, kolonilerin zayıflamasına, verimlerinin düşmesine ve kontrol edilmediğinde büyük çapta koloni kayıplarına neden olmaktadır. Toplam 2827 arıcı ile yapılan anket çalışmasında arıcıların % 5,8’nin ilokulu bitiremediği, % 69,2’nin ilkokul, % 8,4’nün ortaokul, %10,5′ nin lise ve % 6,1 ‘nin yüksekokul mezunu olduğu, eğitim düzeyi yükseldikçe arı hastalık ve parazitlerini tanıma oranının arttığı saptanmıştır. Ankete katılan arıcıların genel yaş ortalamasının 46,5 arıcılık deneyiminin 11,1 yıl olduğu ve bunların V. jacobsoni, Amerikan yavru çürüklüğü, Avrupa yavru çürüklüğü, nosema ve kireç hastalığını tanıma oranlarının sırası ile % 98,2; % 75,7; % 66,6; % 70,1 ve % 91,0 olduğu görülmüştür. Arıcıların % 100′ nün kolonilerinde V. jacobsoni, %24,1′ inde Amerikan yavru çürüklüğü, % 26,6′ sında nosema ve % 73,0’de kireç hastalığının olduğu belirlenmiştir. V. jacobsoni mücadelesinde yaygın olarak kullanılan ilaçların bu parazite karşı etkinlikleri incelenmiş ve formik asitin %96,01±2.4; fluvalinat çubuğun % 93,14+4,0; Apistanın %92,75±4,8; amitraz çubuğun % 87,34±6,3; Perizinin % 73,31±6,6; ve Vamitrat-VA’ nm %70,82±8,0 oranında etkili olduğu saptanmıştır. Formik asitin Varroa’ya karşı oldukça etkili olduğu, ancak diğer ilaçlardan daha fazla arı ölümlerine neden olduğu, fluvalinat ve amitraz içerikli ilaçların ise uzun süre kovanda tutulmaları ve yanlış uygulamalar nedeniyle etkinliklerinin azaldığı, parazitin bu ilaçlara karşı direnç kazanmaya başladığı gözlenmiştir. Kireç hastalığına karşı nystatinin % 98,79+0,48 ve formik asitin % 86,12±5,94 oranında etkili olduğu saptanmıştır. Ancak hastalığa karşı koloniler arasında büyük bir genetik varyasyonun olduğu ve hastalığa karşı dayanıklı hatların geliştirilerek hastalığın kontrol altına alınabileceği gözlenmiştir. Nosema hastalığının da yaygınlaştığı, hastalık görülen arılıklarda kolonilerin fumagillinli şurupla beslenmesinin gerektiği, sağlıklı kolonileri ise ilkbahar ve sonbaharda sadece şurupla beslemenin yeterli olacağı belirlenmiştir. V. jacobsoni mücadelesi amacıyla kullanılan ilaçların balmumu ve baldaki kalıntı sorununu azaltmak ve bu ilaçlara karşı dirençli akar hatlarının oluşmasını önlemek amacıyla arıcılar arı hastalıkları konusunda eğitilmeli, ilaçlar sadece ilaçlama mevsiminde ve dönüşümlü olarak kullanılmalıdır.

Anahtar Kelimeler: Arı hastalıkları; Kireç hastalığı; Bal arısı kolonileri; Nosema hastalığı; Varroa jacobsoni